Is jouw woning klaar voor een warmtepomp? Zet ’m op 50 en doe de test

Nu de toekomst van verwarmen op aardgas volop ter discussie staat, vragen veel gezinnen zich af of hun woning geschikt is voor een warmtepomp en welke investeringen daarvoor nodig zijn. Met ‘Zet ’m op 50’ roept InfoWarmtePomp, het gezamenlijke informatieplatform van de sectororganisaties Climafed en Frixis, gezinnen op om deze winter een eenvoudige en kosteloze test te doen. Door tijdens een koude periode de vertrektemperatuur van hun verwarming op 50°C te zetten, krijgen ze een eerste indicatie van hoe warmtepompklaar hun woning is. Mogelijk besparen ze ondertussen ook energie.

Moet je je hele woning renoveren voor je een warmtepomp kunt plaatsen? Moeten alle radiatoren eruit? En hoe weet je of je woning vandaag al klaar is voor de overstap?

Het zijn vragen die steeds meer gezinnen zich stellen, zeker nu de toekomst van verwarmen met fossiele brandstoffen volop ter discussie staat.

Met ‘Zet ’m op 50’ wil de warmtepompsector gezinnen helpen om hun eigen woning beter te leren kennen, zonder dat ze meteen moeten investeren.

"Veel mensen denken nog altijd dat je voor een warmtepomp vloerverwarming nodig hebt of dat je woning eerst tot in de puntjes geïsoleerd moet zijn", zegt Patrick O, verantwoordelijk voor Public Affairs bij Climafed. "Maar ook in heel wat bestaande woningen is een warmtepomp mogelijk, soms zelfs met de bestaande radiatoren. Of dat ook voor jouw woning geldt, hangt onder meer af van de isolatie en het verwarmingssysteem. Met deze eenvoudige test krijg je alvast een eerste indicatie."

Waarom precies 50°C?

Een klassieke verwarmingsketel verwarmt het water dat naar de radiatoren stroomt vaak tot 60°C of meer. Een warmtepomp werkt doorgaans efficiënter naarmate de benodigde watertemperatuur lager ligt.

Daarom is 50°C een interessante testtemperatuur. Blijft de woning tijdens een koude periode comfortabel warm wanneer het verwarmingswater maximaal 50°C bedraagt? Dan is dat een positief signaal dat ze mogelijk al geschikt is voor verwarming op lagere temperatuur.

Wordt het onvoldoende warm, dan betekent dat niet dat een warmtepomp onmogelijk is. Mogelijk zijn eerst gerichte aanpassingen nodig aan de isolatie, de radiatoren of de afstelling van de verwarmingsinstallatie.

Hoe doe je de 50°C-test concreet?

De test is bedoeld voor woningen met een centrale verwarmingsinstallatie waarbij de vertrektemperatuur tijdelijk kan worden aangepast. Bij sommige oudere ketels, waaronder bepaalde stookolie- en atmosferische gasketels, gelden minimale werkingstemperaturen. Het is daarom niet vanzelfsprekend dat de instelling na de test op 50°C mag blijven staan. Raadpleeg steeds de handleiding van je toestel. Twijfel je of jouw ketel op 50°C kan of mag werken? Vraag dan vooraf advies aan je installateur.

1. Kies een koude periode. Doe de test bij voorkeur gedurende ongeveer twee weken, wanneer de verwarming echt moet werken. Zo kun je beter beoordelen of je woning met een lagere watertemperatuur voldoende warm blijft.
   
   
2. Zet de maximale vertrektemperatuur op 50°C. Dat is de temperatuur van het water dat vanuit de ketel naar je radiatoren stroomt. Bij veel moderne ketels kun je die instelling aanpassen via het bedieningspaneel. Raadpleeg de handleiding en noteer vooraf de oorspronkelijke instelling. Heeft je installatie een weersafhankelijke regeling, vraag dan eerst hoe je de test correct kunt uitvoeren.
   Let op: verander alleen de temperatuur van het cv-water, niet die van het sanitair warm water voor je douche of kranen.

3. Verwarm zoals gewoonlijk. Stel je thermostaat in op de gewenste kamertemperatuur en houd de radiatorkranen in de te verwarmen ruimtes voldoende open. Beperk grote nachtverlagingen: met minder warm verwarmingswater duurt het langer om een afgekoelde woning weer op temperatuur te brengen.
   
   
4. Kijk hoe je woning reageert. Blijft het in de verwarmde ruimtes comfortabel warm, ook tijdens koude dagen? Dan is dat een positief signaal. Wordt het onvoldoende warm, herstel dan de oorspronkelijke instelling en bespreek met een installateur welke aanpassingen eventueel nodig zijn.

Ook als de test slaagt, moet je nagaan of je ketel langdurig op deze lagere temperatuur mag blijven werken. Is dat niet zeker, herstel dan na de test de oorspronkelijke instelling.

Een geslaagde test is geen garantie dat je woning zonder verdere aanpassingen geschikt is voor een warmtepomp. Daarvoor blijft een technische beoordeling door een vakman nodig.

Niet wachten tot je ketel het begeeft

De bedoeling is niet dat gezinnen een goed werkende verwarmingsketel meteen vervangen. Wel kunnen ze zich voorbereiden op het moment waarop vervanging nodig wordt.

"Een kapotte ketel komt zelden gelegen. Op zo'n moment moet het vaak snel gaan en wordt gemakkelijk opnieuw gekozen voor wat er al stond", zegt Herwig Coppens, voorzitter van Frixis. "Wie vooraf weet hoe zijn woning reageert op lage temperatuur, staat veel sterker wanneer die keuze zich aandient. Je weet dan beter wat technisch mogelijk is en welke eventuele aanpassingen nog nodig zijn."

Ook een test waarbij de woning onvoldoende warm wordt, levert dus nuttige informatie op. Gezinnen kunnen eventuele aanpassingen tijdig plannen, in plaats van pas over hun mogelijkheden na te denken wanneer de bestaande ketel defect raakt.

Dat sluit aan bij het Warmtepompcharter dat de Vlaamse overheid en de sector begin 2026 ondertekenden. Daarin engageerde de sector zich onder meer om gezinnen beter te informeren en te begeleiden bij de overstap naar warmtepompen.

Testen én mogelijk besparen

De 50°C-test is niet alleen interessant voor wie later een warmtepomp wil installeren. Wie zijn woning met een lagere vertrektemperatuur comfortabel warm krijgt, kan in bepaalde omstandigheden ook met zijn huidige verwarmingsinstallatie energie besparen.

"Dat is net de sterkte van deze test", zegt Patrick O. "Je hoeft vandaag geen warmtepomp te kopen en je hoeft niets te investeren. Je ontdekt gratis hoe klaar je woning al is voor lagetemperatuurverwarming en mogelijk verbruik je ondertussen ook minder energie."

Zelfs wanneer 50°C tijdens de koudste dagen onvoldoende comfort biedt, kan een lagere vertrektemperatuur tijdens zachtere periodes nuttig zijn. Bij een geschikte condenserende ketel kan dat het rendement verbeteren en het energieverbruik helpen verminderen, op voorwaarde dat de technische voorschriften van het toestel worden gerespecteerd.

Eerst testen, dan gericht advies vragen

De 50°C-test is een eerste indicatie, geen volledige technische beoordeling. Wie een warmtepomp overweegt, laat best door een installateur bekijken welk vermogen nodig is, of de bestaande radiatoren geschikt zijn en welke eventuele aanpassingen aangewezen zijn.

"Het belangrijkste is dat gezinnen niet het gevoel krijgen dat ze morgen verplicht hun ketel moeten vervangen", besluit Patrick O. "We willen net het omgekeerde doen: onzekerheid wegnemen. Test wat vandaag al kan, ontdek wat eventueel nog nodig is en bereid je op tijd voor op het moment waarop je wél moet kiezen."

De boodschap van ‘Zet ’m op 50’ is eenvoudig: je hoeft vandaag nog niets te vervangen om je woning al voor te bereiden op de verwarming van morgen. En misschien bespaar je ondertussen ook al op je energiefactuur.

Meer algemene informatie over warmtepompen en de verschillende technologieën is te vinden op www.infowarmtepomp.be.